«باسمه تعالی»
موضوع «بررسی رابطه عملی اخلاق معلمی با ویژگیهای معلم در سند بنیادین آموزش وپرورش».
نویسنده:دکتر محمد بنائیان سفید.
در سند تحول بنیادین، اخلاق معلمی نه یک توصیهٔ حاشیهای، بلکه هستهٔ مرکزی هویت حرفهای معلم و شرط اصلی برای تحقق اهداف متعالی نظام تعلیم و تربیت است. این رابطه در سه سطح زیر قابل تبیین است:
۱. هدف نهایی: تربیت انسان برای «حیات طیبه»
هدف غایی سند، دستیابی به «حیات طیبه» است و معلم به عنوان هدایتگر و اسوهای امین، مهمترین عامل در این مسیر محسوب میشود. پس اخلاق او صرفاً به منش فردی محدود نیست، بلکه ابزار تحقق این هدف غایی است؛ چراکه تربیت اخلاقی، یکی از ساحتهای ششگانهٔ سند، عملاً از طریق رفتار و منش خودِ معلم منتقل میشود. ۲. مصادیق عینی و شاخصهای عملی
بر اساس سند، شایستگیهای اخلاقی معلم در قالب ویژگیهای زیر تجلی عملی مییابد:
· اسوگی و الگوبودن: معلم باید در عمل، الگوی فضایل اخلاقی مانند صداقت، مسئولیت پذیری، عدالتخواهی و عفت وصبوربودن باشد.
· تعامل کرامتمحور: رابطه با دانشآموزان باید مبتنی بر مهرورزی، احترام به کرامت انسانی و ایجاد محیط یادگیری امن و عادلانه باشد و از هرگونه اجبار و تحمیل پرهیز کند.
تعهد حرفهای: معلم باید به اصول اخلاقی مانند رازداری، تعهد به ارزشهای جامعه و انصاف در قبال همکاران و اولیا متعهد باشد.
·معنویتگرایی: تمام تعاملات معلم باید بر پایهٔ نگاه توحیدی و با هدف شکوفایی استعدادهای فطری دانشآموزان مبتنی بر معنویت شکل گیرد.
۳. بسترهای نهادینهسازی در نظام آموزشی
سند : این ویژگیها را صرفاً در حد شعار نمیبیند و برای نهادینه سازی آن راهکارهای عملیاتی مشخصی دارد(رفتارهای آشکاروپنهان).
· ارزیابی صلاحیتها: در راهکار ۴-۱۱، بر ایجاد نظامی برای ارزیابی معلمان بر اساس شایستگی های اخلاقی و اعتقادی به طور رسمی تأکید شده است؛ تقویت مستمر: برنامههای توانمندسازی و ضمنخدمت باید بر توسعهٔ اخلاق حرفهای،فضیلت های اخلاقی و تعهد سازمانی متمرکز باشد.
· منشور اخلاقی: سند بر تدوین منشور اخلاق حرفهای برای منابع انسانی و برگزاری مراسم تحلیف برای ورود به این عرصهٔ خطیر تأکید دارد.
این رابطه عملی بدان معناست که معلمی صرفاً با علم و تخصص، بدون التزام عملی به این ویژگیهای اخلاقی، نمیتواند موفقیت واقعی را در نظام تعلیم و تربیت تراز سند تحول به دست آورد؛ چراکه خودِ او، اصلیترین «محتوا» و «رسانه» انتقال ارزشهاست،ارزشهایی که مبتنی بر مبانی،اصول و ارزشهای انسانی و اسلامی وزیست بوم می باشد.
