«باسمه تعالی»
قرآن کریم:« قَدْ خَلَتْ مِنْ قَبْلِكُمْ سُنَنٌ فَسِيرُوا فِي الْأَرْضِ فَانْظُرُوا كَيْفَ كَانَ عَاقِبَةُ الْمُكَذِّبِينَ(آل عمران؛۱۳۷).قطعاً پیش از شما روش هایی [در میان ملل و جوامع بوده که از میان رفته است]، پس در زمین گردش کنید و با دقت و تامّل بنگرید که سرانجام تکذیب کنندگانِ [حقایق] چگونه بود.
موضوع: «اهمیت حفظ محیط زیست در ابعاد مختلف دریا،جنگل،خشکی،حمل و نقل وکلیدرهای مرتبط، تالاب ها،معادن, راه های ارتباطی ،آلاینده های شهری،وحوش،،وپارک های مختلف را به تفکیک اولویت و روشهای حفاظت،
وتامین منابع مالی و انسانی مورد نیاز وامنیت جانی آنان را توضیح می دهیم.
نویسنده:دکتر محمد بنائیان سفید.
باید گفت در جهان امروز حفظ محیط زیست وبهره وری صحیح از این نعمت عظیم الهی در اقتصاد پایدار.امنیت صنعت غذا،اشتغال زایی،زیست سالم رعایت حقوق بین نسلی ،توسعه‌ی فرهنگی، خرده فرهنگ ها،جلوگیری از خام فروشی منابع ،توسعه‌ی صنایع تبدیلی ،ومعرفی فرهنگ وتمدن پایدار بسیار موثرندکه حفاظت از محیط زیست یک ضرورت انکارناپذیر است. اولویت بندی آن نیازمند نگاه سیستمی و کل نگر است، چراکه همه بخشها و مولفه های مذکور به هم پیوسته اند.
√. اولویت بندی و روشهای حفاظت بر اساس یک چارچوب جهانی:مطالعات جدید، یک چارچوب سلسله مراتبی برای اولویت بندی اقدامات زیست محیطی ارائه میدهند که به عنوان یک نسخه عملی برای سیاستگذاران و سیاست راهبردی عمل می کند. این چارچوب ۵ سطح اولویت دارد که باید به ترتیب دنبال شوند:
- اولویت نخست: پیش گیری از تخریب (Prevent): مهمترین اقدام، کاهش برداشت بی رویه از منابع و جلوگیری از تخریب در همان منبع است. به عنوان مثال، جلوگیری از جنگل زدایی، توقف بهره برداری بی رویه از معادن و کاهش مصرف سوخت های فسیلی،و استفاده ازانرژی های تجدید پذیر.
- اولویت دوم: بهینه سازی و استفاده مجدد (Improve): توسعه سیستم های اقتصاد چرخشی که در آن محصولات و مواد تا حد امکان حفظ و دوباره استفاده می شوند تا نیاز به استخراج منابع جدید کاهش یابد.
- اولویت سوم: جایگزینی با گزینه های سبز (Replace): جایگزینی منابع و فناوریهای آلاینده و مخرب با گزینه های پایدارتر، مانند توسعه انرژیهای تجدیدپذیر (خورشیدی، بادی) به جای سوخت های فسیلی.
- اولویت چهارم: بازیافت و احیا (Recycle): این مرحله پس از اجرای سه مرحله قبلی، برای بازگرداندن منابع به چرخه مصرف انجام می شود.
- اولویت پنجم: جبران و پالایش (Remediate): این پایین ترین اولویت است که شامل اقداماتی مانند پاکسازی سواحل یا جنگل کاری می شود و نباید جایگزین پیشگیری شود، چراکه هزینه بر و کم اثرتر است.بر اساس این چارچوب، می توان اولویتها را برای بخشهای مختلف به صورت زیر تعریف کرد:
· دریا و تالابها: اولویت با جلوگیری از ورود آلاینده ها و صید بی رویه است. روشهای حفاظت شامل ایجاد مناطق ممنوعه صید، کنترل آلودگی صنعتی و احیای اکوسیستم های آبی است. منابع مالی سبز و سرمایه گذاری در فناوریهای پاک برای کاهش فشار بر این منابع حیاتی هستند.
· جنگلها و پارکها: اولویت با توقف جنگل زدایی و آتش سوزی است. مکانیسم هایی مانند پرداخت برای خدمات اکوسیستمی (PES) که در آن جوامع محلی برای حفاظت از جنگلها که منابع آب را تأمین می کنند، هزینه دریافت می کنند، بسیار مؤ ثر است. این روش تأمین مالی بلندمدت را برای حفاظت فراهم می کند. شهرها، حمل و نقل و آلاینده ها: اولویت با کاهش آلاینده ها در مبدا است. استفاده از سوخت های پاک، ارتقای استانداردهای خودروها و توسعه حمل و نقل عمومی، روشهای کلیدی هستند. فناوریهایی مانند سیستم های جذب آلاینده از دودکش صنایع و گوگردزدایی از سوخت نیروگاهها نیز در اولویتهای بعدی قرار دارند؛ وحوش و خشکی: اولویت با حفاظت از زیست گاهها و جلوگیری از تعارض انسان و حیات وحش است. ایجاد کریدور های امن حیات وحش و مشارکت جوامع محلی در حفاظت، از روشهای مهم است.
✓. منابع انسانی، مالی و امنیت جانی:
· منابع مالی: تأمین مالی سبز، یکی از ارکان اصلی است. این منابع می توانند از طریق مکانیسم های نوآورانه مانند صندوق های سرمایه گذاری سبز، مالیاتهای زیست محیطی و مشارکت های بین المللی جذب شوند. همچنین، سرمایه گذاری در پروژه های حفاظتی باید پایدار و بلندمدت باشد، نه صرفاً کوتاه مدت و مقطعی.
· منابع انسانی: مهمترین سرمایه، محیط بانان و جوامع محلی هستند. برای افزایش توان حفاظت، نیاز به افزایش نیروی انسانی متخصص و تجهیز آنها با فناوریهای نوین مانند پهپادها و دوربین های پایش وجود دارد. همچنین، توانمندسازی جوامع محلی به عنوان متولیان اصلی حفاظت، نقشی کلیدی دارد.· امنیت جانی: امنیت محیط بانان یک اولویت حیاتی است.
قداماتی نظیر اصلاح قوانین حمل سلاح برای دفاع مشروع، تامین تجهیزات ایمنی کافی و پشتیبانی قضایی، برای کاهش تعارضات فیزیکی آنان با متخلفان ضروری است. متاسفانه در این حوزه با کمبود جدی نیرو و تجهیزات مواجه هستیم.در نهایت، موفقیت در این مسیر نیازمند آموزش و فرهنگ سازی عمومی است تا همه افراد جامعه به درک مشترکی از اهمیت محیط زیست برسند و به عنوان بخشی از راه حل، نه مشکل، عمل کنند.
