«باسمه تعالی»
موضوع :«حفاظت محیط زیست چه نقشی در گردشگری ,تولید,اشتغال وجلو گیری از خام فروشی منابع آشکار و نهان منابع معدنی،جنگلی،کویری و..دارد؟!»
نویسنده: دکتر محمد بنائیان سفید.
محیط زیست،کلید فهم اقتصاد سبز و توسعه پایدار است. حفاظت از محیط زیست، نه یک هزینه، بلکه سرمایه گذاری زیربنایی برای اقتصاد مقاومتی محسوب می شود. نقش آن در سه حوزه مذکوربه شرح زیر است:
۱. نقش در گردشگری و تولید اشتغال (اقتصاد سبز)؛ ایجاد اشتغال پایدار و غیرفصلی: برخلاف صنایع وابسته به خام فروشی که اشتغال محدود و موقتی ایجاد میکنند، گردشگری طبیعت (اکوتوریسم) و گردشگری فرهنگی، زنجیرهای از مشاغل پایدار ایجاد می کند؛ از راهنمایان محلی و بوم گردیها گرفته تا صنایع دستی، حمل ونقل پاک و خدمات بوم سازگان. به ازای هر هکتار جنگل حفاظت شده، درآمد حاصل از گردشگری می تواند ۱۰ برابر بیشتر از درآمد حاصل از چوب بری باشد.
· جذب سرمایه و ارزآوری: مقاصد بکر و سالم (جنگلهای هیرکانی، کویر، تالابها) به قطب های جذب توریست خارجی تبدیل می شوند که منجر به ورود ارز و رونق اقتصادی مناطق محروم می شود.البته اسقاط ارز در معاملات بسیار مهم است. کاهش هزینه های دولت: حفاظت از طبیعت، هزینه های هنگفت جبران خسارت (سیل، ریزگردها، خشکسالی) را کاهش داده و با ایجاد معیشت جایگزین برای جوامع محلی، از مهاجرت روستاییان به حاشیه شهرها جلوگیری می کند.۲. نقش در جلوگیری از خامفروشی منابع (آشکار و نهان).اینجا بحث «ارزش افزوده» و «عدالت بین نسلی» مطرح است؛ منابع معدنی: حفاظت به معنای تعطیلی معادن نیست، بلکه به معنای ممنوعیت برداشت های غیرفنی و الزام به فرآوری در محل است. با این کار، به جای صادرات سنگ خام (که اشتغال اندک و تخریب زیاد دارد)، محصولات با ارزش افزوده بالا (فولاد، آلومینیوم) تولید و صادر می شود؛منابع جنگلی و کویری: حفاظت، برداشت چوب را با طرحهای بهره برداری اصولی (جنگلداری پایدار) جایگزین می کند و بر بهره برداری از محصولات فرعی (گیاهان دارویی، قارچ، عسل، گردو و بادام کوهی) متمرکز می شود که ارزش اقتصادی بسیار بالاتر و تخریب بسیار کمتری دارد؛ منابع نهان (آب و خاک):
حفاظت، از خام فروشیِ پنهان ترین سرمایه ملی یعنی آب مجازی جلوگیری می کند. با کشت محصولات کم آببر و پربازده به جای کشت های پر آببر برای صادرات خام، از هدررفت سفره های آب زیرزمینی که جبران ناپذیر است، پیشگیری می شود.۳. جمعبندی راهبردی (پیوند هر سه بخش)
تحقق این اهداف، نیازمند اصلاح ساختاری است:
· تغییر نرخ بهره وری: بهره برداری از یک تن سنگ آهن (خام) شاید ۲۰ دلار عایدی داشته باشد، اما تبدیل آن به ورق فولادی و صادرات، ۲۰۰ دلار ارزش ایجاد کرده و به جای ۱ نفر، ۵۰ نفر را مشغول به کار می کند. این یعنی اشتغالزایی ۲۵ برابری با همان میزان برداشت از معدن.
· امنیت سرمایه گذاری سبز: برای تامین مالی این تغییر، نیاز به صندوقهای توسعه پایدار و بیمه سرمایه گذاری سبز داریم تا سرمایه گذاران داخلی و خارجی را برای ورود به صنایع تبدیلی و گردشگری ترغیب کنیم.در یک کلام، حفاظت از محیط زیست، قفل توسعه تکبعدی (تکیه بر نفت و خام فروشی) را باز کرده و کشور را به سمت اقتصاد مبتنی بر دانش، خدمات و بهره وری سوق میدهد که هم ماندگار است و هم امنیت ملی و جانی شهروندان را با کاهش آلودگیها و بلایای طبیعی تضمین می کند.